نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• محمد حسین جلال کمالی ¹
• پارمیدا پدرام ²

¹ استادیار گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، مجتمع آموزش عالی گناباد، گناباد، ایران

² کارشناسی گروه مهندسی شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

چکیده

حوادث ترافیکی در راه‌های دوخطه برون‌شهری چالشی جدی در حوزه‌ی ایمنی حمل ‌و نقل است. ارزیابی این نقاط تاکنون غالبا به روش‌های سنتی و صرفا متکی بر آمار تصادفات گذشته محدود بوده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی پیشگیرانه نقاط حادثه‌خیز، از رویکرد دلفی فازی به عنوان ابزاری نوآورانه برای سنجش ایمنی ذهنی و ادراک خطر کارشناسان و مقایسه‌ی آن با ایمنی عینی مسیر بهره برده است. برای اعتبارسنجی این روش، مطالعه موردی در محور کرمان-گناباد انجام گرفت. در این مطالعه، ایمنی مقاطع مختلف راه با استفاده از تصاویر ثبت شده از زاویه دید راننده، توسط ۱۹ متخصص ارزیابی شد. استفاده از تکنیک دلفی فازی بر مبنای اعداد فازی مثلثی، امکان مدل‌سازی دقیق عدم ‌قطعیت در قضاوت‌های زبانی را فراهم آورد و پس از دو دور ارزیابی، اجماع کارشناسان حاصل گردید. یافته‌های پژوهش نشان داد که نتایج این ابزار تحلیلی کاملا با نتایج حاصل از بررسی‌های آماری تحقیقات پیشین منطبق است؛ به طوری‌که قوس افقی با دید ناکافی (Z=0.88)، قوس قائم با دید ناکافی (Z=0.81) و قوس افقی تند (Z=0.80) از سوی کارشناسان در دسته کاملاً ناایمن ارزیابی شدند که نشان‌‌دهنده نقش حیاتی محدودیت دید در افزایش ریسک درک ‌شده است. در مقابل، یک مقطع عادی از مسیر مطابق انتظار در دسته ایمن (Z=0.27) قرار گرفت. برجسته‌ترین دستاورد این تحقیق، اثبات کارایی و ظرفیت بالای روش دلفی فازی به عنوان ابزاری پیشگیرانه است که امکان غربالگری دقیق نقاط پرخطر را در غیاب داده‌های آماری تصادفات فراهم آورده و افق‌های تازه‌ای در مدیریت پیش‌گیرانه‌ ایمنی راه‌ها ارائه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

• ایمنی راه
• ایمنی ادراکی
• ارزیابی پیشگیرانه
• نقاط حادثه خیز
• روش دلفی فازی

موضوعات

• راه و ترابری